ΙΣΤΟΡΙΑ

Η ιστορία του ελαιόδεντρου ξεκίνησε πριν από 7000 χρόνια.

Τα ελαιόδεντρα μεταφέρθηκαν στον Ευρωπαϊκό Μεσογειακό χώρο από Φοίνικες εμπόρους. Με αφετηρία την Ελλάδα, ταξίδεψαν στη συνέχεια στην Νότια Ευρώπη έτσι κατάφεραν να φτάσουν σε χώρες όπως την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Αυτό εξηγεί το γιατί οι Έλληνες θεωρούνται οι πρώτοι που καλλιέργησαν ελαιόδεντρα στον Ευρωπαϊκό Μεσογειακό χώρο.

Συγκεκριμένα, τo δημοκρατικό κράτος της Αθήνας αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα παραγωγής ελαιόλαδου της Μεσογείου.

Κατά το διάστημα μεταξύ 7ου και 3ου μ.Χ. αιώνα, το ελαιόλαδο αποτέλεσε θέμα έρευνας για τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, ιστορικούς και φυσικούς οι οποίοι το μελέτησαν, όχι μόνο για τις διατροφικές, αλλά και για τις ιατροφαρμακευτικές του ιδιότητες. Αρχεία της εποχής αναφέρονται  στα βοτανικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου.

Η συμβολική σημασία της ελιάς –καθώς και ο κοινωνικός της ρόλος και η οικονομική της αξία- ενσωματώθηκε απόλυτα με τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής στην αρχαία Ελλάδα.

Η παραγωγή ελαιολάδου συνεχίστηκε και κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής περιόδου. Η αυτοκρατορία δεν άργησε να γίνει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ελαιολάδου στον κόσμο. Ταυτόχρονα, τα ελαιόδεντρα και το ελαιόλαδο έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στις τελετουργίες της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας.

Έτσι, μέσα από την ίδια την ιστορία μας, ανακαλύπτουμε ότι το ελαιόδεντρο υπήρξε σύμβολο ειρήνης, σοφίας, γονιμότητας, ευημερίας και δόξας. Κι αυτό γιατί η ελιά και ο καρπός της έχει τη δυνατότητα να μας προσφέρει τροφή, προστασία, δύναμη, ακόμη και έμπνευση. 

ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

ΓΑΙΑ (GAEA)

Στην ελληνική μυθολογία, η Γαία ήταν η προσωποποίηση της Γης, η μητέρα όλων. Ήταν η πρωταρχική Ελληνίδα Μητέρα Θεότητα, δημιουργός της Γης και του Σύμπαντος.

ΔΕΝΤΡΟ ΕΛΙΑΣ

Σύμφωνα και πάλι με τη ελληνική μυθολογία, πατρίδα της ελιάς ήταν η Αθήνα και η πρώτη ελιά φυτεύτηκε από την Αθηνά στην Ακρόπολη.

Ο μύθος λέει ότι τόσο η Αθηνά όσο και ο Ποσειδώνας είχαν εκδήλωσει ενδιαφέρον για τη διεκδίκηση της πόλης. Αποφασίστηκε λοιπόν ότι όποιος θα χάριζε το πιο πολύτιμο δώρο στους κατοίκους θα κέρδιζε και την προστασία της πόλης.

Ο Ποσειδώνας χτύπησε με την τρίαινά του το Βράχο της Ακρόπολης δημιουργώντας μια πηγή που ανάβλυζε νερό. Οι Αθηναίοι, ενώ θαύμασαν αρχικά το δώρο, διαπίστωσαν στη συνέχεια πως το νερό ήταν αλμυρό, σαν να ήταν θαλασσινό.

Η Αθηνά με τη σειρά της, χάρισε στους Αθηναίους ένα δέντρο ελιάς. Οι Αθηναίοι διαπίστωσαν ότι το δέντρο θα προσέφερε στην πόλη φαγητό, λάδι, ξύλο και φως, και τελικά η Αθηνά κέρδισε τους Αθηναίους. Έτσι η Αθηνά έγινε η προστάτιδα της πόλης, που φέρει το όνομά της έως σήμερα.

ΚΟΤΙΝΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑ

Το περίφημο ρόπαλο του Ηρακλή ήταν φτιαγμένο από αγριελιά. Μόλις ολοκλήρωσε τους 12 άθλους του, ο Ηρακλής φύτεψε μια ελιά στην Ολυμπία. Τα κότινα στεφάνια που δωρίζονταν στους νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν φτιαγμένα από τα κλαδιά αυτής της ελιάς. 

ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Ιστορικά, το ελαιόλαδο έχει υπάρξει αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής παράδοσης.

Οι αρχαίοι Έλληνες άλειφαν το σώμα και τα μαλλιά τους με ελαιόλαδο σαν μέρος της καθημερινής τους υγιεινής. Επίσης, χρησιμοποιούσαν το λάδι για να επουλώνουν τις πληγές τους και να θεραπεύουν ασθένειες.

Ο Ιπποκράτης –πατέρας της μοντέρνας ιατρικής- αποκαλούσε το ελαιόλαδο ‘το μεγάλο θεραπευτή΄. Στον όρκο του Ιπποκράτη αναφέρονται τουλάχιστον 60 θεραπείες που είχαν σαν βάση το ελαιόλαδο.

Tο ελαιόλαδο χρησιμοποιείται σε σημαντικά μυστήρια της ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως σε βαπτίσεις, γάμους, κηδείες, κ.λπ.

Το ελαιόλαδο χρησιμοποιείται και για το άναμα του καντηλιού στις εκκλησίες και τα σπίτια. Μια συνήθεια συνδεδεμένη και με την καλοτυχία.

Στις ελληνικές αγροτικές περιοχές, κάθε φορά που γεννιέται ένα παιδί φυτεύουν και μια ελιά. Μεγαλώνει το παιδί, μεγαλώνει και η ελιά και όταν το παιδί φτάσει στην ηλικία να πάει στο δημοτικό θεωρείται ότι και η ελιά είναι έτοιμη για συγκομιδή. Αυτό το ελαιόδεντρο θα ακολουθεί την οικογένεια και θα επιζήσει για πολλές γενεές, υπενθυμίζοντας και συμβολίζοντας τη συνέχιση και την εξέλιξη της ζωής.